NHAU TIỀN ĐẠO

Trong suốt thai kỳ, vị trí của bánh nhau đóng vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển của thai nhi cũng như quá trình sinh nở. Phần lớn các trường hợp, bánh nhau sẽ bám ở thân hoặc đáy tử cung. Tuy nhiên, ở một số thai phụ, bánh nhau lại bám thấp xuống gần hoặc che lấp cổ tử cung. Tình trạng này được gọi là nhau tiền đạo.

Nhau tiền đạo là một trong những nguyên nhân thường gặp gây chảy máu trong ba tháng cuối thai kỳ. Nếu không được phát hiện và theo dõi đúng cách, bệnh lý này có thể làm tăng nguy cơ xuất huyết nặng cho mẹ, sinh non và ảnh hưởng đến sức khỏe của thai nhi.

Hiện nay, nhờ siêu âm thai định kỳ, đa số trường hợp nhau tiền đạo đều có thể được phát hiện sớm để bác sĩ xây dựng kế hoạch theo dõi và lựa chọn thời điểm sinh phù hợp, giúp giảm đáng kể các biến chứng cho cả mẹ và bé.

1. Nhau tiền đạo là gì?

Nhau tiền đạo là tình trạng bánh nhau bám thấp ở đoạn dưới tử cung và che một phần hoặc toàn bộ lỗ trong cổ tử cung. Khi cổ tử cung bắt đầu mở trong chuyển dạ, bánh nhau nằm phía trước đường ra của thai nhi nên có thể gây chảy máu và cản trở em bé chào đời bằng đường âm đạo.

Tùy vị trí bám của bánh nhau, nhau tiền đạo được chia thành nhiều mức độ:

- Nhau bám thấp: Bánh nhau nằm gần cổ tử cung nhưng chưa che lỗ cổ tử cung.

- Nhau tiền đạo bám mép: Mép bánh nhau chạm đến lỗ trong cổ tử cung.

- Nhau tiền đạo bán trung tâm: Bánh nhau che một phần lỗ cổ tử cung.

- Nhau tiền đạo trung tâm hoàn toàn: Bánh nhau che kín hoàn toàn lỗ cổ tử cung.

Mức độ che phủ càng nhiều thì nguy cơ chảy máu và phải sinh mổ càng cao.

2. Vì sao xảy ra nhau tiền đạo?

Hiện nay vẫn chưa xác định được chính xác nguyên nhân gây nhau tiền đạo. Tuy nhiên, một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ gặp tình trạng này gồm:

- Đã từng sinh mổ.

- Đã từng phẫu thuật trên tử cung.

- Tiền sử nhau tiền đạo ở lần mang thai trước.

- Mang đa thai.

- Phụ nữ mang thai lớn tuổi.

- Hút thuốc lá.

- Có nhiều lần sinh.

Không phải thai phụ có yếu tố nguy cơ đều sẽ bị nhau tiền đạo, nhưng cần được khám thai đầy đủ để phát hiện sớm nếu có bất thường.

3. Dấu hiệu nhận biết

Triệu chứng điển hình của nhau tiền đạo là:

- Chảy máu âm đạo màu đỏ tươi.

- Thường xuất hiện từ tam cá nguyệt thứ ba.

- Chảy máu đột ngột, không đau bụng hoặc chỉ đau rất ít.

- Máu có thể tự ngưng rồi tái phát nhiều lần.

Một số trường hợp được phát hiện hoàn toàn tình cờ qua siêu âm khi chưa có bất kỳ triệu chứng nào.

Ngay khi có dấu hiệu ra huyết trong thai kỳ, dù lượng máu nhiều hay ít, thai phụ cũng cần đến cơ sở y tế để được đánh giá nguyên nhân.

4. Nhau tiền đạo có nguy hiểm không?

Nếu không được theo dõi và xử trí đúng, nhau tiền đạo có thể gây nhiều biến chứng nghiêm trọng.

Đối với mẹ

- Xuất huyết trước sinh hoặc trong khi chuyển dạ.

- Thiếu máu do mất máu nhiều.

- Băng huyết sau sinh.

- Tăng nguy cơ truyền máu.

- Có thể phải cắt tử cung trong những trường hợp nặng, đặc biệt nếu kèm nhau cài răng lược.

Đối với thai nhi

- Sinh non.

- Thai chậm phát triển nếu chảy máu kéo dài.

- Suy thai khi mẹ mất máu nhiều.

- Tăng nguy cơ phải hồi sức sơ sinh nếu sinh quá sớm.

5. Chẩn đoán bằng cách nào?

Siêu âm là phương pháp chính giúp xác định vị trí bánh nhau và chẩn đoán nhau tiền đạo.

Trong nhiều trường hợp phát hiện nhau bám thấp ở giai đoạn giữa thai kỳ, bánh nhau có thể "di chuyển" lên cao theo sự phát triển của tử cung. Vì vậy, bác sĩ thường hẹn siêu âm lại ở các tuần thai sau để đánh giá chính xác vị trí bánh nhau trước khi quyết định phương pháp sinh.

6. Khi bị nhau tiền đạo, mẹ bầu cần lưu ý gì?

Nếu được chẩn đoán nhau tiền đạo, thai phụ cần:

- Khám thai đúng lịch hẹn.

- Tuân thủ hướng dẫn theo dõi của bác sĩ.

- Hạn chế lao động nặng và vận động mạnh.

- Tránh quan hệ tình dục nếu được bác sĩ khuyến cáo.

- Không tự ý thăm khám âm đạo tại nhà.

- Chuẩn bị nhập viện ngay khi có dấu hiệu chảy máu.

Nếu xuất hiện một trong các dấu hiệu sau, cần đến bệnh viện ngay:

- Ra máu âm đạo dù ít hay nhiều.

- Máu chảy liên tục hoặc tái phát nhiều lần.

- Đau bụng từng cơn.

- Thai máy giảm.

- Có dấu hiệu chuyển dạ.

7. Nhau tiền đạo có sinh thường được không?

Điều này phụ thuộc vào vị trí bánh nhau.

Nếu bánh nhau vẫn che lấp cổ tử cung khi thai đủ tháng, sinh mổ là phương pháp an toàn nhất cho cả mẹ và bé.

Trong một số trường hợp bánh nhau chỉ bám thấp hoặc đã di chuyển lên cao và không còn cản trở đường sinh, bác sĩ sẽ đánh giá toàn diện để quyết định có thể sinh đường âm đạo hay không.

Thai phụ tuyệt đối không nên tự lựa chọn phương pháp sinh mà cần tuân theo chỉ định của bác sĩ sản khoa.

KẾT LUẬN

Nhau tiền đạo là một biến chứng sản khoa cần được theo dõi chặt chẽ nhưng không đồng nghĩa với việc thai kỳ sẽ có kết cục xấu. Điều quan trọng nhất là khám thai định kỳ, thực hiện siêu âm đúng mốc và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ để phát hiện sớm cũng như xử trí kịp thời.

Khi có bất kỳ dấu hiệu chảy máu âm đạo trong thai kỳ, mẹ bầu không nên chủ quan mà cần đến cơ sở y tế ngay để được thăm khám. Sự theo dõi sát sao trong suốt thai kỳ sẽ giúp hạn chế tối đa các biến chứng và tăng cơ hội mẹ tròn con vuông.

PHÒNG KHÁM SẢN PHỤ KHOA BÁC SĨ BẢO TRÂN (BV TỪ DŨ)