VÔ SINH THỨ PHÁT

Vô sinh thứ phát là tình trạng một cặp vợ chồng đã từng mang thai hoặc sinh con trước đó nhưng sau này gặp khó khăn trong việc thụ thai hoặc duy trì thai kỳ đến khi sinh đủ tháng. Nhiều người thường nghĩ rằng nếu lần đầu mang thai dễ dàng thì lần tiếp theo cũng sẽ như vậy, tuy nhiên thực tế không phải lúc nào cũng thế. Tình trạng này chiếm khoảng một nửa các trường hợp vô sinh và đặc biệt phổ biến ở phụ nữ từ cuối độ tuổi 30 đến 40.

Không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản, vô sinh thứ phát còn gây áp lực tâm lý lớn cho các cặp vợ chồng vì cảm giác thất vọng, lo lắng, tội lỗi hoặc cô lập. Tuy nhiên, với sự hiểu biết đúng đắn và hỗ trợ y khoa phù hợp, nhiều trường hợp vẫn có thể mang thai thành công.

 

1. Vô sinh thứ phát là gì?

Vô sinh thứ phát xảy ra khi một cặp vợ chồng đã từng có con nhưng sau đó không thể tiếp tục mang thai dù đã quan hệ đều đặn và không sử dụng biện pháp tránh thai.

Khác với vô sinh nguyên phát — tức là chưa từng mang thai lần nào — vô sinh thứ phát xảy ra sau khi đã có ít nhất một lần mang thai hoặc sinh con trước đó.

2. Nguyên nhân gây vô sinh thứ phát

Nguyên nhân có thể đến từ cả người vợ lẫn người chồng, và thường giống với các nguyên nhân gây vô sinh nguyên phát.

Các nguyên nhân thường gặp gồm:

- Tuổi tác tăng lên, đặc biệt ở phụ nữ sau 35 tuổi

- Rối loạn rụng trứng

- Chất lượng trứng suy giảm

- Chất lượng tinh trùng giảm theo tuổi hoặc lối sống

- Sẹo tử cung hoặc tổn thương ống dẫn trứng sau lần sinh trước

- Các bệnh lý phụ khoa hoặc nội tiết

- Căng thẳng, thiếu ngủ kéo dài

- Hút thuốc lá, uống rượu bia nhiều

- Tăng hoặc giảm cân quá mức

- Một số loại thuốc ảnh hưởng đến khả năng sinh sản

Ngoài ra, những biến chứng trong thai kỳ hoặc quá trình sinh nở trước đây cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng mang thai về sau.

3. Những việc có thể làm để cải thiện khả năng mang thai

3.1. Theo dõi chu kỳ và thời điểm rụng trứng

Nhiều cặp vợ chồng sau khi có con đầu lòng thường bận rộn nên ít chú ý đến việc theo dõi chu kỳ kinh nguyệt hoặc thời điểm dễ thụ thai. Việc xác định đúng ngày rụng trứng giúp tăng khả năng mang thai tự nhiên.

Có thể sử dụng:

- Ứng dụng theo dõi chu kỳ

- Bộ thử rụng trứng

- Theo dõi dấu hiệu sinh lý cơ thể

3.2. Điều chỉnh chế độ ăn uống

Chế độ dinh dưỡng có ảnh hưởng lớn đến khả năng sinh sản.

Nên:

- Ăn uống cân bằng

- Duy trì cân nặng hợp lý

- Giảm caffeine

- Bổ sung thực phẩm giàu vitamin và khoáng chất.

- Thừa cân hoặc thiếu cân đều có thể làm rối loạn nội tiết và giảm khả năng thụ thai.

3.3. Xây dựng lối sống lành mạnh

Một số thói quen tưởng nhỏ nhưng ảnh hưởng đáng kể đến khả năng sinh sản:

- Hút thuốc lá

- Uống nhiều rượu bia

- Thiếu ngủ

- Căng thẳng kéo dài

Không chỉ người phụ nữ mà cả người chồng cũng cần duy trì lối sống lành mạnh vì chất lượng tinh trùng có thể suy giảm do thuốc lá, bia rượu hoặc tuổi tác.

3.4. Kiểm tra tình trạng sức khỏe

Một số bệnh lý hoặc thuốc điều trị có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản. Vì vậy cần:

- Khám sức khỏe tổng quát

- Kiểm tra nội tiết

- Điều trị các bệnh lý mạn tính nếu có

- Tham khảo bác sĩ về các loại thuốc đang sử dụng

4. Khi nào nên đi khám bác sĩ?

Nếu dưới 35 tuổi:

- Nên đi khám sau 1 năm cố gắng mang thai nhưng chưa thành công.

Nếu trên 35 tuổi:

- Nên khám sau khoảng 6 tháng cố gắng thụ thai.

Nếu trên 40 tuổi:

- Nên kiểm tra khả năng sinh sản sớm ngay khi có kế hoạch mang thai.

Ngoài ra, nếu có tiền sử vô sinh, sảy thai hoặc bệnh lý sinh sản thì nên thăm khám sớm hơn.

5. Điều trị vô sinh thứ phát

Sau khi thăm khám, bác sĩ sẽ xác định nguyên nhân và đưa ra hướng điều trị phù hợp, có thể bao gồm:

- Điều chỉnh lối sống

- Kích thích rụng trứng

- Điều trị nội tiết

- Thụ tinh nhân tạo (AI/IUI)

- Thụ tinh trong ống nghiệm (IVF)

Hiện nay, các phương pháp hỗ trợ sinh sản hiện đại giúp nhiều cặp vợ chồng tăng cơ hội mang thai thành công.

6. Ảnh hưởng tâm lý của vô sinh thứ phát

Nhiều người gặp vô sinh thứ phát thường trải qua:

- Cảm giác sốc vì lần đầu mang thai dễ dàng

- Buồn bã, thất vọng

- Tội lỗi vì nghĩ mình “đã có con rồi”

- Ghen tỵ với những người đang mang thai

- Cô đơn vì khó chia sẻ cảm xúc

Đây là những cảm xúc hoàn toàn bình thường và cần được thừa nhận.

Một số cách giúp vượt qua:

- Chia sẻ với bạn đời hoặc người thân

- Tham gia nhóm hỗ trợ

- Dành thời gian chất lượng cho con hiện tại

- Giữ kết nối tình cảm với đối tác

- Giảm áp lực và căng thẳng cho bản thân

- Việc chăm sóc sức khỏe tinh thần cũng quan trọng không kém việc điều trị y khoa.

Kết luận

Vô sinh thứ phát là tình trạng phổ biến nhưng thường bị xem nhẹ vì nhiều người cho rằng đã từng sinh con thì chắc chắn sẽ tiếp tục mang thai dễ dàng. Trên thực tế, tuổi tác, sức khỏe, nội tiết, lối sống và các biến chứng trước đó đều có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản ở những lần mang thai tiếp theo.

Điều quan trọng là các cặp vợ chồng cần chủ động theo dõi sức khỏe sinh sản, điều chỉnh lối sống và tìm kiếm sự hỗ trợ y khoa đúng thời điểm. Đồng thời, hãy chăm sóc cả sức khỏe tinh thần và giữ sự đồng hành giữa hai vợ chồng trong suốt hành trình này. Với các phương pháp hỗ trợ sinh sản hiện đại hiện nay, cơ hội mang thai thành công vẫn luôn rộng mở cho nhiều gia đình.

PHÒNG KHÁM SẢN PHỤ KHOA BÁC SĨ BẢO TRÂN (BV TỪ DŨ)

- Phòng khám 1: 972/9 Quang Trung, P. Thông Tây Hội, TP.HCM

- Phòng khám 2: 188 Phan Đăng Lưu, P.Đức Nhuận, TP.HCM
- Hotline: 0932.958.908 – 0909.675.188